اكوتوريسم در زبان فارسى معادل واژه هايى چون گردشگرى زيست محيطى، طبيعت گردى و به عبارتى جهانگردى در عرصه هاى طبيعى تعريف شده و صنعت اكوتوريسم با ظرفيت هاى بسيار بالا حوزه هايى همچون محيط زيست، حمل و نقل، تجارت، آموزش و پرورش، آموزش عالى، و امور اجتماعى و. . . را تحت تاثير قرار مى دهد.
لازمه ايجاد و توسعه اين صنعت در يك كشور داشتن جاذبه هاى طبيعى است و خوشبختانه ازاين لحاظ سازمان جهانى جهانگردى اعلام كرده كه هيچ كشورى همانند ايران داراى تنوع اقليمى نيست و از جنبه جاذبه هاى اكوتوريستى فقط ايالات متحده امريكا، به ايران مى رسد كه آن هم وقتى ابنيه و آثار تاريخى تمدن هفت هزار ساله ايران را به عنوان بخش توريستى صنعت جهانگردى در كنار و به عبارتى متمم جاذبه هاى اكوتوريستى قرار دهيم متوجه مى شويم كه در مجموع هيچ كشورى از لحاظ داشتن ظرفيت هاى بالقوه گردشگرى به ايران نمى رسد بر همين اساس اين سازمان بين المللى اعلام كرده كه درآمد ساليانه ايران از طريق اكوتوريسم مى تواند به ۱۲ ميليارد دلار برسد. همچنين يونسكو نيزدرسال ۲۰۰۰ ميلادى اعلام كرد كه اگر چه ايران روى كمربند خشك جهان قرار دارد ولى داراى مقام هفتم ذخيره گاه هاى زيست كره زمين است و داراى تنوع زيستى منحصر به فردى مى باشد. اما با اين اوصاف، جاى تاسف است كه ايران در بين ۶۰ كشور توريست پذير دنيا جايى ندارد و فقط حدود ۱۰۰ هزار نفر گردشگر واقعى در سال به ايران سفر مى كنند كه از اين تعداد شايد حدود ۲ درصد آنها اكوتوريست هستند. همچنين، جاى تاسف است وقتى مشاهده مى كنيم در كشورهاى ديگر، سازمان هاى دولتى و غير دولتى (مردم نهاد) به شدت پيگير حفظ، احيا و توسعه زيستگاه ها و محافظت از گونه هاى گياهى و جانورى در وهله اول و بسترسازى بهره بردارى اقتصادى از موقعيت هاى زيست محيطى در وهله دوم مى باشند ولى در همين حين اعلام مى شود كه گونه شير و ببر ايرانى منقرض شده اند و يا در حالى كه كشورهاى در حال توسعه تركيه و تايلند از سواحل خود حداكثر بهره بردارى را در زمينه جذب گردشگرى به عمل مى آورند ولى سواحل شمالى اغلب در انحصار افراد و بنگاه هاى خصوصى قرار گرفته و بدتر از آن اعلام مى شود كه ممكن است تا سه دهه ديگر جنگل هاى شمال از بين بروند و جنگل هاى زاگرسى كه همچون نوارى سبزرنگ از پهنه استان فارس عبور و به شهرستان خاتم در جنوب استان يزد مى رسند در حال تخريب هستند.
در اين ميان، وضعيت استان يزد متفاوت است زيرا ضمن اين كه مركز استان به عنوان دومين شهر تاريخى جهان محسوب و ابنيه تاريخى متعددى در سطح استان پراكنده است از مجموع ۵ زيستگاه كوهستانى، جنگلى زاگرسى، بيشه زارها و جنگل هاى گرمسيرى، بلوچى و استپى حداقل داراى چهارتاى آنها بوده و از تنوع زيستى قابل توجهى برخوردار و به خاطر برنامه ريزى هاى صورت گرفته و احترام مردم به حريم طبيعت، گونه هاى نادر گياهى و جانورى توانسته اند همچنان در عرصه هاى طبيعى اين استان ادامه حيات دهند. با اين وجود، شدت ناهمواريها، حساس بودن اكوسيستم هاى طبيعى و شرايط سخت و دشوار احيا عرصه هاى طبيعى باعث مى شود كه وضعيت اكوسيستم هاى طبيعى استان ناپايدار و شكننده باشد و به همين جهت حفظ و احياى اين اكوسيستم ها سعى و مراقبت دائمى را مى طلبد و هزينه زيادى را در بر دارند اما در بين نقاط مختلف استان، شهرستان خاتم داراى وضعيت متفاوتى است زيرا علاوه بر اين كه داراى تنوع زيستى قابل توجهى است اكوسيستم هاى آن نسبتا پايدار بوده و علاوه بر اين مجموعه اى از انواع زيستگاه ها را در خود جاى داده كه در ذيل به برخى از توانمندى هاى اين شهرستان جهت مطرح شدن به عنوان قطب ويژه اكوتوريستى استان يزد مى پردازيم:

 ۱- كوير هرات و مروست كه با پوشش گياهى عمدتا تاغ، اشنان، گز و. . . زيبايى خاص خود را داشته و قابليت مناسبى جهت برگزارى تورهاى بيابانگردى، شتر سوارى، آسمان كوير و. . . دارد.
۲- وجود ۶۴۰۰۰ هكتار جنگل كه از اين ميزان حدود ۲۵۰۰۰ هكتار جنگل زاگرسى منحصر به فرد شامل جنگل هاى باغ شادى، باغ معدن و چاه منج بوده و جمعيت قابل توجه و متنوعى از پرندگان، خزندگان و حشرات را در خود جاى داده و خوشبختانه احيا و زادآورى جنگل به خوبى در اين منطقه مشاهده و قابليت مناسبى جهت ايجاد مركز تحقيقات گونه هاى جنگى كشور و همچنين ايجاد شكارگاه مصنوعى جهت جذب محققين، گردشگران و شكارچيان مجاز را دارد.
۳- وجود استودان (استخوان دان) و غارهاى طبيعى شگفت انگيز مانند غار خانه خدا و شگفت بابا زاهد. ۴- مناطق جذاب و دينى كر، تيه، لاى تاريك و لاى روغنى در كرخنگان كه به علاوه چنارهاى ۲۰۰۰ ساله كه مجموعه اكوتوريستيى جامع و قابل توجهى را فراهم نموده است. ۵- پناهگاه حيات وحش بوروايه با مساحت تقريبى ۱۰۰ هزار هكتار كه بادارا بودن تنوع گياهى از جمله گياهان دارويى مثل آويشن، كاكوتى، انقوزه، آلاله كوهى و. . . و تنوع جانورى قابل توجه مثل كبك، تيهو، قوچ و ميش كوهى، كل، بزكوهى و. . . از پناهگاه هاى حيات وحش منحصر به فرد كشور است.

۶- منطقه پيشنهادى شكار ممنوع قره تپه هرات با وسعت ۸۰ هزار هكتار كه علاوه بر انواع آهو و جبير داراى جمعيت قابل توجهى از هوبره بومى بوده و وجود همين پرنده نادر و با شكوه بيابانها در هرات است كه باعث شده تنها مركز تحقيقاتى هوبره كشور در شهرستان خاتم راه اندازى و كار تكثير در آزمايشگاه را به خوبى انجام دهد. ضمنا زاغ بور تنها پرنده اى است كه در ايران وجود دارد و زيستگاه بومى آن همين منطقه قره تپه مى باشد.                                                                                                                                                                

۷- منطقه جنگلى حفاظت شده باغ شادى با وسعت حدود ۹ هزار هكتار كه از نوع جنگل هاى زاگرس با پوشش گياهى بنه، بادام كوهى، كيكم، ارزن آلوچه وحشى، درمنه، گون، شقايق وحشى و. . . است و اخيرا پذيراى چند راس گوزن زرد ايران از دشت نازسارى بوده است. رودك عسل خوار نيز در اين منطقه علاوه بر گونه هاى جانورى ديگر مشاهده شده است.
۸- آبگيرهاى فصلى شهرستان مثل كفه مروست، سد مروست، چشمه شور، حوالى چاه آرتزين و. . . كه پذيراى پرندگان مهاجر مثل درنا، مرغابى كله سبز، كنگر، آنقوت و. . . در فصل زمستان هستند.
۹- سرچشمه نهر مسيح و پارك جنگى آن كه در فاصله ۵ كيلومترى هرات واقع و نهر مسيح با دبى ۳۲۰ ليتر در ثانيه از آن سرچشمه و از قلب شهر هرات مركز شهرستان خاتم عبور مى كند. عليرغم اين كه اين پارك جنگلى هنوز ساماندهى نشده ولى پذيراى تعداد قابل توجهى از مردم محلى و اهالى شهرستان هاى مجاور است. ۱۰- چشمه سارهاى متعدد و قنوات مختلف كه از آن جمله مى توان به قنات تاج آباد (محمدكريم خان) با دبى ۲۰۰ ليتر در ثانيه و طول ۳كيلومتر و قنات نفس القريه با دبى متوسط ۲۵۰ ليتر در ثانيه و طول ۱۷ كيلومتر اشاره كرد. البته دركنار قابليت هاى اكوتوريستى فوق الذكر و آثار طبيعى متعدد ديگر بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه از جنبه جاذبه هاى تاريخى و باستانى هم شهرستان خاتم داراى بافت قديم، بقعه و قلعه معروف در مروست و قلاع و كاروانسراهاى متعدد در هرات و داراى سايت باستانى چاهك و هرابر جان است و بد نيست بدانيد كه تا حدود ۵۰ سال پيش به هرات (سرزمين قلعه ها) مى گفتند. بنا بر اين جا دارد كه شهرستان خاتم به عنوان قطب ويژه گردشگرى استان يزد تعريف و صنعت اكوتوريسم استان بر محوريت شهرستان خاتم شكل گيرد تا بتوان چشم انداز روشنى از اين صنعت در استان متصور شد.